|
Erzurum Kongresi,7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum'da toplanan
kurultaydır. Kongreye çoğunluğu işgal altındaki 5 doğu ili Trabzon, Erzurum,
Sivas, Bitlis ve Van'dan gelen 62 delege katılmış; 2 hafta süren kongrede alınan
kararlar Kurtuluş Mücadelesi'nde izlenen çizgide önemli ölçüde belirleyici
olmuştur.
Bu kongreyi Atatürk düzenlememiştir.Erzurum kongresi bölgesel bir kongre
olmasına rağman tüm ulusu etkileyecek kararlar alınmıştır
Kongreyi geçici başkan olarak Erzurum delegelerinden Hoca Raif Efendi açmış;
yoklamanın ardından yapılan oylamada Mustafa Kemal Paşa kongre başkanlığına
getirilmiştir.
Aslında 10 Temmuz'da başlaması öngörüldü. Fakat delegelerin bir bölümünün
gelememesinden ötürü 23 Temmuz'a ertelendi.
Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar:
* Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür
ayrılık kabul edilemez;
* İşgal ve müdahaleler sonucu Osmanlı Devletinin dağılması
halinde millet
* Tek vücut olarak yurdunu savunacaktır;
* Vatanın bağımsızlığını korumaya İstanbul Hükümeti’nin gücü
yetmediği takdirde, geçici bir hükümet kurulacaktır;
* Bu hükümet milli kongre tarafından seçilecektir;
* Kongre toplantıda değilse bunu Heyet-i Temsilciye
üstlenecektir;
* Kuvay-ı Miliye-yi etken ve milli iradeyi hakim kılmak esastır;
* Hıristiyan azınlıklara siyasî hâkimiyet ve sosyal dengemizi
bozacak ayrıcalıklar verilemez;
* Manda ve himaye kabul edilemez;
* Milli Meclis’in hemen toplanmasını ve hükümet islerinin meclis
denetiminde yürütülmesini sağlamak için çalışılacak
|
Erzurum Kongresinin Önemi
Bu kongrede yeni bir devletin kurulması düşüncesi belirtilmiştir. Kongre, ayrıca
Doğu Anadolu bölgesindeki, ‘ulusal hakları savunma örgütlerini’ de
birleştirmiştir. Erzurum Kongresi daha sonraki kongreye ışık tutmuş ve ana
ilkeleri saptayarak yaygınlaştırılmış, ulusal birlik yolunda atılan önemli bir
adım olmuştur. Ulusal egemenliğimizin koşulsuz olarak gerçekleştirilmesine ilk
kez burada karar verilmiştir. Erzurum Kongresi, bölgesel bir kongre olmasına
karşın alınan kararlar ülkenin tümüne yönelikti. Bu da kongrenin önemini
arttırmıştır.Bu hareketin tabandan geldiğini göremeyen ve onu sadece birkaç
subayın işinden ibaret sayıp dağıtılabilirse başkaldırının sona ereceğini sanan
İstanbul Hükümeti bir bildiri yayımlayarak kongreye katılanların tutuklanmasını
istedi.Ne var ki İstanbul Hükümeti bu emri yerine getirecek bir makam bulamadı.
Yabancı devlet temsilcileri de kongreyi, kısa ömürlü ve cılız bir başkaldırma
hareketi olarak değerlendirdiklerinden fazla önemsemediler.Bu sıralarda Batı
Anadolu’daki dernekler de birleşme yoluna gitmişlerdi. Balıkesir (26-30 Temmuz),
Alaşehir (16-25 Ağustos) Kongreleri toplanmış ve Amasya Genelgesinde yazılı
esasların uygulanması kabul edilmiştir.
Erzurum Kongresi Kararları
 |
.jpg)
